Grassige voornemens voor het Jaar van de Bodem

afbeelding van Fransjan de Waard

Fransjan de Waard

Ambassadeur van Bewust Bodemgebruik, maker van de film 'Bodemboeren'

Bodemambassadeur van t Initiatief Bewust Bodemgebruik en maker van de film 'Bodemboeren' (samen met Joris van der Kamp). Meer over Bodemboeren: www.bodemboeren.nl. Fransjans persoonlijke blog: www.thuisopaarde.nl

H

Het is begonnen. Het Jaar van de Bodem. Op initiatief van de FAO buigt de wereld zich heel 2015 lang over de bodem onder onze voeten - het wel en het wee. Dat wee is daar natuurlijk de aanleiding voor, want zo'n Jaar is in wezen een schetterend alarmsignaal. Vanuit mondiaal agrarisch perspectief is er in Nederland niet zoveel aan de hand, overall. Een delta met sediment vanuit half Europa, altijd water bij de hand, en het reliëf van een biljarttafel; kom er maar eens om. Volgens mij heeft ons dat lui gemaakt. We zijn de bodem voor lief gaan nemen, alsof de productiviteit ervan een natuurlijk gegeven is dat nooit verloren gaat.

Zo'n beetje als de fossiele brandstoffen, of schoon water, schone lucht. Voor zover er langzaamaan zorgen begonnen te klinken, zijn we eraan gewend geraakt om naar een indrukwekkend industrieel arsenaal aan lap- en camouflagemiddelen te grijpen. Wat organische stof doet voor de bodem, voor planten, voor dieren en dus ook voor ons voedsel, geniet nog lang niet overal de status van salonfähigkeit. En het benul van bodemleven, het belang en het beste beheer daarvan, moet zo'n beetje opnieuw worden uitgevonden. Geen wonder dat lidstaat Nederland zich in stilte hult ten antwoord op deze por van de Verenigde Naties om zich het lot van de bodem als bron van ons voedsel publiekelijk aan te trekken. 

Wat er wèl op gang komt, illustreert dan ook vooral het animo van onderop om de boel nieuw leven in te blazen. Individuele boeren en hun eigen netwerken, ondernemende foodies en agro-activisten, school- en moestuiniers, geleerde solisten, jonge holisten en humisten, kantelaars en transitietrawanten: de bodem als levend organisme krijgt van een ontkiemende bodembeweging niet uitsluitend lippendienst, maar strijdlust bij de composthoop en ongeschreven uren aan het beeldscherm. Het Jaar van de Bodem biedt hen een uiterst welkom podium om zoiets als een 'nieuw bodemverhaal' te laten klinken, en in contact te treden met de cruciale doelgroep: iedereen die eet. Want uiteindelijk kiest de consument met zijn vork ook voor een vorm van bodembeheer. Zowaar een nieuw hoofdstuk in het boek van bewuste voedselkeuzes, na rood licht voor voormalig regenwoud en kinderarbeid, en groen voor bio, regio en moddervarkens. En het lijkt te gaan landen. 

“Want uiteindelijk kiest de consument met zijn vork ook voor een vorm van bodembeheer.”

Zelf vermoed ik dat het bodemthema in agro-kringen ook extra frisse wind gaat brengen in de verhouding tussen gangbaar en biologisch, voor zover die uit het herkauwen van tegenstellingen gaat. Per saldo is de bodem al een verbindend medium, en met de nieuwe aandacht voor organische stof kan het niet anders of de samenhang van een hele reeks bodemfacetten komt daarmee steeds beter in beeld. Maar het allerspannendste is wat mij betreft dat we daarmee nog verder over de hekjes heen kunnen gaan kijken, naar een gezamenlijk vraagstuk dat nog veel groter en urgenter is: de klimaatverandering. Hoe kunnen we kooldioxide uit de atmosfeer blijvend de bodem inboeren? Hoeveel en hoe snel? En hoe gaan we dat in de praktijk onderzoeken? Een boegbeeld van de mondiale voorhoede op dit terrein, de Amerikaanse grass farmer Joel Salatin, kwam hier vorig jaar zijn 'grondige' verhaal vertellen. En ook in eigen land zijn er al boeren die koersen op de netto opbouw van bodem uit het teveel aan koolstof in de atmosfeer, zoals via uitgekiende begrazing. Daarvoor is het areaal aan weiland in onze delta natuurlijk een eersteklas uitvalsbasis, zeker nu melkveehouders hun voorkeur voor weidegang hebben afgekondigd. Niet alleen leuk voor het Hollandse sentiment van die verwende, ont-aarde, stadse consumenten, want wie weet waar het ons allemaal brengt als het volop over bodem, gras en grazers mag gaan? Vandaar mijn eigen voornemen voor 2015: om samen met andere spelers niet alleen de bodem zelf, maar ook het potentieel van carbon farming onder de loep te gaan nemen. 

Fransjan is een van de makers van de film 'Bodemboeren', welke aanstaande woensdag 21 januari in première gaat op de Bio-Beurs in de Ijsselhallen in Zwolle. 

DEEL DIT ARTIKEL VIA:

Vorige en Volgende navigatie