Hartgrondige hoop voor het leven

afbeelding van Fransjan de Waard

Fransjan de Waard

Ambassadeur van Bewust Bodemgebruik, maker van de film 'Bodemboeren'

Bodemambassadeur van t Initiatief Bewust Bodemgebruik en maker van de film 'Bodemboeren' (samen met Joris van der Kamp). Meer over Bodemboeren: www.bodemboeren.nl. Fransjans persoonlijke blog: www.thuisopaarde.nl

S

Spannende tijden. De aanvragen en ideeën voor vertoning van de film Bodemboeren zijn op gang gekomen, de eerste aflevering is achter de rug. Ook daarbuiten biedt dit Jaar van de Bodem telkens nieuwe momenten om studie te maken van andermans bevlogenheid voor de bodem. Een connaisseur kan ik mezelf niet noemen maar een eerste, grove typologie heb ik inmiddels wel in 't snotje. En zo liep ik deze week in het veld weer verschillende varianten tegen het lijf.

De BD-Vereniging was er als de kippen bij om het filmscherm uit te rollen voor de eigenwijsheden die de vijf 'bodemboeren' via ons met de wereld hebben willen delen. Akkerbouwer Joost van Strien was live aanwezig om samen met mij feedback in ontvangst te nemen en extra toelichting te geven. Een bioboer, net als zijn collega's in de film, want voor ons was het logisch om 'bodemboeren' vooral uit dat segment te ronselen. Nu hebben de meesten van hen ook een gangbare geschiedenis, en van daaruit zijn ze vroeg of laat omgeschakeld; dat bleek wel degelijk relevant voor hun visie op de bodem en hun omgang daarmee. Maar de film gaat verder niet over bio of niet-bio; juist het bodemthema is een geweldige ingang om over de hekjes van zulke tegenstellingen heen te gaan kijken. Wie zich verdiept in de levende bodem gaat onvermijdelijk denken in termen als interactie en veerkracht. Een stuk interessanter dan vanuit normen en gehaltes, geboden en contracten - en blijkbaar kun je daar je brood mee verdienen.

"Ook in agroland is er nog een geleding van actief achtelozen die de bodem als volstrekt vervangbaar medium beschouwen en het potentieel ervan ontkennen”

Voor de mannen en vrouwen in de film is de levende bodem ronduit een inspiratiebron, en zo bevlogen kom ik ze steeds meer tegen. Dat leven heeft gewoon iets aanstekelijks, en - kip of ei, hoop of leven - dat geeft natuurlijk hoop. Zelf maak ik met genoegen mee dat cursisten aanslaan op het onderwerp, en daarmee de categorie 'geen flauw benul' verlaten en rechtstreeks die van 'hartgrondige interesse' inrollen. Daar tussenin zit nog een groep die de bodem in woord dan wel grote waarde toedicht, maar daaraan geen doeltreffende daden weet of wenst te verbinden. Verder zou ik zeggen dat er, ook in agroland, nog een geleding is van actief achtelozen die de bodem als volstrekt vervangbaar medium beschouwen en het potentieel ervan ontkennen, maar mij lijkt die nog het meest een subgroep van 'geen flauw benul'. In elk geval zag ik afgelopen week ook hoe het engagement met de bodem langs verschillende schaalniveaus is afgetekend.

Op individuele bedrijven zijn alle gradaties wel te vinden: hartgrondige bodemboeren zijn vermoedelijk vaker biologisch, en dwars daarop kan men volgens Koen Bolscher, NAJK-gezicht van de melkveehouderij, in zijn sub-branche nog wel wat leren van akkerbouwers. Op lokaal niveau, nog steeds dichtbij de bodem, wordt het onderwerp zichtbaar, en ook bij provincies is er sprake van toenemend enthousiasme. Zo hoorde ik op een seminar twee heren gedeputeerden duidelijk roepen dat de bodem ongelofelijk belangrijk is (Drenthe), wat één van hen (Flevoland) in zijn speech uit volle borst nog eens onderstreepte met de stelling dat 'je zonder verstand van grond en stront geen goeie boer bent'. Wat voor seminar dat was? Via gedeputeerde Hester Maij van Overijssel stond daarin het niveau van regio's op provinciale schaal direct in verbinding met dat van heel Europa. En daar straalde de bezieling voor de best practices van innovatie in agri & food aanstekelijk vanaf.

In vergelijking daarmee is het daar tussenin, op ons landelijke niveau, vooralsnog echter opvallend stil. Vandaar dat ik werd verrast door het EZ-seminar 'De dubbele bodem van de Nederlandse landbouwgrond'. Het bleek bedoeld als een eenmalige bijeenkomst - vanwege dat Jaar van de Bodem - en bood een tamelijk ontwijkend exposé van de Unie van Waterschappen, en een inderdaad nogal dubbel verhaal van de agrobank over de verlammend hoge prijzen van grond. Over de waarde van grond roerde zich tussendoor vooral Peter Sloot van Aequator, die de urgentie van de bodemproblematiek met geestdrift benadrukte, en een praktisch instrument aanwees dat hij daar met andere partijen op loslaat. Ook in het bonte gezelschap van genodigden leefde ruimschoots ongezouten gedrevenheid. Zo te zien werd het team van EZ daar op zijn beurt weer door verrast. Aangestoken, héél misschien? Ik ben benieuwd. Net genoeg om op die grond wat hoop te koesteren dat zelfs dáár het Jaar van de Bodem hiermee nog niet ten einde is. Zelf ga ik trouwens morgen overleggen over de kleuren van de aarde die we hier thuis op de muren gaan smeren. Niet om er iets te laten groeien, maar een duurzame ereplaats gaat het wel worden. 

Meer lezen over (het Jaar van de) bodem? Kijk dan hier.

Lees ook Fransjans andere blogs 'Inzetten op een veldboeket' en 'Grassige voornemens voor het Jaar van de Bodem'

DEEL DIT ARTIKEL VIA:

Vorige en Volgende navigatie