Het geheim van Joris Driepinter wetenschappelijk verklaard

afbeelding van Bart Groen

Bart Groen

Bewegingswetenschapper bij het Maastricht Universitair Medisch Centrum.
K

Kent u Joris Driepinter nog? Door het dagelijks drinken van drie pinten melk was Joris tot sterke staaltjes in staat, zoals het optillen van een olifant. Nu, bijna vijftig jaar later kunnen wij alleen maar concluderen dat zijn bedenker Dimitri Frenkel Frank zijn tijd ver vooruit was. In het recent gepubliceerde proefschrift ‘Aspects of Postprandial Protein Handling’ beschrijven wij de relatie tussen inname van eiwitten en de aanmaak (of het behoud) van spiermassa (1). In begrijpelijk taal leg ik u uit dat het aloude gezegde ‘je bent wat je eet’ ook bij Joris Driepinter van toepassing is.

Veroudering gaat gepaard met progressief verlies van spiermassa en spierkracht, ook wel bekend als sarcopenie. Sarcopenie leidt tot verlies van functionele capaciteit en is gerelateerd aan een hoger risico op het ontwikkelen van chronisch metabole ziekten. Ook gaat sarcopenie gepaard met verminderde mobiliteit en zelfredzaamheid, wat leidt tot een grotere kans op hospitalisatie of opname in een zorginstelling. Tenslotte gaat sarcopenie vaak gepaard met een afname in kwaliteit van leven.

Behoud van spiermassa

"Op een hogere leeftijd lijken de spieren minder gevoelig voor de anabole werking van eiwit inname"

Fysieke activiteit en gezonde -met name eiwitrijke- voeding blijken beide op effectieve wijze spieropbouw (synthese) te stimuleren en dragen daarmee bij aan behoud van spiermassa en functionele capaciteit bij ouderen. De verhoogde spiereiwitsynthese na inname van eiwitten in de voeding wordt gereguleerd door verschillende processen. Binnen deze context zijn de vertering van eiwitten, opname van aminozuren in de darm, het beschikbaar komen van aminozuren in de bloedsomloop, het transport van aminozuren naar skeletspierweefsel, de opname van aminozuren door spiercellen, en uiteindelijk de intracellulaire signalering die spiereiwitsynthese activeert (afbeelding 1). Op een hogere leeftijd lijken de spieren minder gevoelig voor de anabole werking van eiwit inname. Dit noemen we anabole resistentie. Anabole resistentie speelt een belangrijke rol bij het verlies van spiermassa bij ouderen en patiënten, maar het exacte mechanisme dat hieraan ten grondslag ligt is nog niet duidelijk.

Afbeelding 1: postprandiale weg die aminozuren afleggen na consumptie van eiwit.

Het proefschrift beschrijft een aantal methoden die gecombineerd worden om de anabole response na inname van twintig gram eiwit op kwantitatieve wijze in beeld te brengen (1, 2). Voor deze hoeveelheid eiwitten is gekozen omdat het representatief is voor een gemiddelde maaltijd of consumptie van twee grote glazen melk. Met behulp van stabiele isotopen en de productie van intrinsiek gelabelde melk (afbeelding 2), is het mogelijk om de eiwitvertering, de aminozuurabsorptie, het transport van de aminozuren in de bloedbaan, de opname en afgifte van aminozuren over het been en tenslotte de directe stimulatie van spiereiwitsynthese door de oraal ingenomen eiwitten te bestuderen.

Afbeelding 2: productie en toepassing van intrinsiek gelabeld eiwit.

We concluderen dat 55% (11 gram) van de aminozuren die als eiwit geconsumeerd wordt, beschikbaar komt in de bloedbaan. Deze verhoogde beschikbaarheid van aminozuren stimuleert de spiereiwitsynthese, waarbij ongeveer 20% (2,2 gram) van de aminozuren afkomstig van de geconsumeerde eiwitten in spiereiwit wordt ingebouwd gedurende de eerste vijf uur na eiwitconsumptie(2). Dit onderzoek schetst daarmee een kwantitatief beeld van wat er met geconsumeerde eiwitten in het menselijk lichaam gebeurt. In het bijzonder geeft het de relatie weer tussen oraal ingenomen eiwitten en de daaropvolgende stimulatie van de spiereiwitsynthese. Dit onderzoek vormt daarmee voor het eerst een wetenschappelijk fundament voor de bekende uitdrukking: “je bent wat je eet”.

De rol van veroudering

Naast de genoemde weg die geconsumeerde aminozuren in het lichaam afleggen alvorens ze in de spiervezels in de vorm van aminozuren worden opgenomen om nieuw spierweefsel te kunnen maken, bespreekt het proefschrift ook de rol van veroudering, de mate van doorbloeding van spierweefsel(3), de rol van insuline op spiereiwitsynthese(4) en tenslotte de meerwaarde van nachtelijk voeden (al dan niet in combinatie) met kunstmatige contracties van spieren middels elektrostimulatie(5, 6). Als we tenslotte de inname van drie glazen melk door Joris Driepinter extrapoleren met de verkregen resultaten, concluderen we dat er maximaal 2,05 gram eiwitten wordt gebruikt in de gevoede toestand om nieuwe spiermassa te genereren. Het lijkt ons niet aannemelijk dat dit voldoende is om een olifant op te tillen, al zullen we het geheim van Joris waarschijnlijk nooit helemaal te weten komen.

 

Referenties

  1. Groen BBL. Aspects of postprandial protein handling. Maastricht: Maastricht University; 2016.
  2. Groen BB, Horstman AM, Hamer HM, de Haan M, van Kranenburg J, Bierau J, et al. Post-Prandial Protein Handling: You Are What You Just Ate. PLoS One. 2015;10(11):e0141582.
  3. Groen BB, Hamer HM, Snijders T, van Kranenburg J, Frijns D, Vink H, et al. Skeletal muscle capillary density and microvascular function are compromised with aging and type 2 diabetes. J Appl Physiol (1985). 2014;116(8):998-1005.
  4. Groen BBL, Horstman AM, Hamer HM, De Haan M, van Kranenburg J, Bierau J, et al. Increasing insulin availability does not augment post-prandial muscle protein synthesis rates in healthy young and older men. J Clin Endocrinol Metab. 2016.
  5. Groen BB, Res PT, Pennings B, Hertle E, Senden JM, Saris WH, et al. Intragastric protein administration stimulates overnight muscle protein synthesis in elderly men. Am J Physiol Endocrinol Metab. 2011.
  6. Dirks ML, Groen BB, Franssen R, van Kranenburg J, van Loon LJ. Neuromuscular electrical stimulation prior to pre-sleep protein feeding stimulates the use of protein-derived amino acids for overnight muscle protein synthesis. J Appl Physiol (1985). 2016:jap 00331 2016.

 

DEEL DIT ARTIKEL VIA:

Vorige en Volgende navigatie