Kijk ook vanuit ketenperspectief naar circulaire economie

afbeelding van Hans Dagevos

Hans Dagevos

Senior onderzoeker/ consumptiesocioloog, Wageningen University & Research
D

De transitie naar een circulaire economie wordt als een belangrijke en actuele ontwikkeling gezien. Een circulaire economie sluit kringlopen en kent vooral milieutechnologische en logistieke benaderingen. Maar een circulaire economie is méér dan het sluiten van kringlopen. Circulair gaat ook over het sluiten van ketens, het accent verschuift dan van materialen en mineralen naar mensen en mindsets. Deze belangrijke ‘sociale’ aanvulling op circulair betreft het zogenaamde ‘ketenperspectief’, dat ik graag onder de aandacht breng.

Het sluiten van ketens breekt met de toegenomen afstand tussen producent en consument die zich in de loop van de tijd heeft voltrokken. Consumenten zijn zowel fysiek als mentaal op afstand van de agrifoodsector komen te staan, wat gemakkelijk tot onvrede of onverschilligheid leidt. Andersom kunnen producenten zich onbegrepen voelen door de samenleving. Door productie dichterbij consumenten te brengen sluit je de ketens en zet je in op het maken van maatschappelijk contact met aandacht voor uitingen van bezorgdheid én betrokkenheid. Het vraagt ook om vernieuwende en verdiepende (verbindings)waarden, zoals onderlinge inspraak, invloed en interesse. Invulling geven aan het begrip circulair met menselijke verbanden, gezamenlijke verantwoordelijkheid en samenwerking als trefwoorden heeft een ander (aantrekkelijker) karakter dan die van milieutechnologie, logistiek vernuft en winstoogmerk.

Samen maatschappelijke waarde toevoegen

"Wat van waarde is voor het bedrijf, bezit ook maatschappelijke waarde of genereert waarde voor ketenpartners."

Passend bij het ketenperspectief is een visie op de onderneming die verantwoordelijkheidsbesef voor de omgeving centraal heeft staan. Wat van waarde is voor het bedrijf, bezit ook maatschappelijke waarde of genereert waarde voor ketenpartners. Een keteninvulling van circulaire economie betekent gedeelde waardecreatie. Hiermee wordt afstand genomen van relaties gebaseerd op prijsvechten of bedrijfswinst die roofbouw pleegt op de toekomst. De vanzelfsprekendheid van het halen van financiële winst (de P van profit) krijgt tegenwicht door de nadruk op het brengen van waardecreatie op de P’s van people en planet, die de maatschappelijke verantwoordelijkheid van een onderneming vertegenwoordigen.

Zoeken naar respectvolle relaties

Wat heeft de melksector aan het perspectief op circulair dat niet over melk en mineralen gaat, maar over ketensluiting en sociale binding? Om te beginnen zet het aan tot het blijven zoeken naar andere ketenverbanden en nieuwe verdienmodellen. Wanneer afstandelijke relaties tussen melkveehouderij en maatschappij plaatsmaken voor meer hechte en respectvolle relaties, creëert dat kansen voor versterking van het imago van de sector in de samenleving. Dit draagt dan mogelijk weer bij aan het vergroten van de aantrekkelijkheid van het melkveebedrijf voor een volgende generatie opvolgers.

Korte ketensluiting

Het ketenperspectief op circulair onderschrijft weliswaar eerder de stelling ‘klein is het nieuwe groot’ dan het credo ‘groot of dood (grow or die)’. Maar dit betekent vervolgens zeker niet dat korte ketensluiting van geen belang zou zijn voor een grote en internationaal opererende melkspeler als bijvoorbeeld FrieslandCampina. Ook voor het grootbedrijf is het van strategisch belang om te anticiperen op dynamiek en diversiteit in de markt. Een one size fits all-bedrijfsvoering schiet snel tekort of geeft alleen levensvatbaarheid aan een groep gespecialiseerde ‘bulkboeren’. Andere ‘kringloopboeren’ zoeken naar veerkracht en rendement in hun eigen kleine keten of nichemarkt. Deze kweekvijver van nieuwe verbindingen en verdienmodellen draagt bij aan het innovatievermogen van de hele zuivelsector en kan een aanjaagfunctie vervullen voor veranderingsprocessen in het grootbedrijf. Redenen te meer, wat mij betreft, om het ketenperspectief op circulaire economie blijvend te koesteren.

 

DEEL DIT ARTIKEL VIA:

Vorige en Volgende navigatie